Theo TechCrunch, startup điện hạt nhân X-energy vừa nộp hồ sơ lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) vào năm 2026 với kế hoạch IPO đầy tham vọng. Công ty dự kiến giá chào bán từ 16-19 USD/cổ phiếu, kỳ vọng huy động khoảng 814 triệu USD nếu đạt mức giá trần.
Động thái niêm yết này diễn ra trong bối cảnh các doanh nghiệp điện hạt nhân phân hạch đang đứng trước cơ hội lớn. Nhu cầu năng lượng tăng phi mã để đáp ứng các trung tâm dữ liệu AI và làn sóng điện hóa toàn diện nền kinh tế giai đoạn 2025-2026.
Đáng chú ý, Amazon hiện là một trong những nhà đầu tư lớn nhất của X-energy. Gã khổng lồ này đã dẫn dắt vòng gọi vốn Series C-1 trị giá 500 triệu USD, đồng thời cam kết thu mua tới 5 gigawatt điện hạt nhân từ startup này trước năm 2039.
Dữ liệu từ PitchBook cho thấy tổng vốn mà các nhà đầu tư rót vào X-energy đã lên tới khoảng 1,8 tỷ USD. Thương vụ IPO này là bước đi then chốt để tạo thanh khoản cho cổ đông, sau khi kế hoạch lên sàn qua SPAC bị hủy bỏ vào năm 2023.
Công nghệ đột phá và những rào cản pháp lý
Về kỹ thuật, X-energy sở hữu công nghệ lò phản ứng nhiệt độ cao làm mát bằng khí. Hệ thống sử dụng nhiên liệu TRISO - uranium được bọc trong viên cầu gốm và carbon, làm mát bằng khí helium trước khi truyền nhiệt sang tua-bin hơi nước để phát điện.
Dù thiết kế này được kỳ vọng an toàn hơn các thiết kế trước đó, nó vẫn chưa được triển khai rộng rãi ở quy mô thương mại. Hồ sơ SEC cũng tiết lộ X-energy đang vướng vào vụ tranh chấp bằng sáng chế phức tạp với Ultra Safe Nuclear Corporation (USNC).
Sau khi USNC phá sản vào năm 2024, tài sản của họ được mua lại để thành lập Standard Nuclear. X-energy cáo buộc USNC xâm phạm bằng sáng chế sản xuất nhiên liệu, và vấn đề này vẫn chưa được giải quyết dứt điểm trong quá trình thanh lý tài sản.
Ngoại trừ Trung Quốc, việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân truyền thống gần như đình trệ do chậm tiến độ và đội vốn. Điều này thúc đẩy các startup chuyển hướng sang mô hình lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) nhằm tối ưu chi phí và rủi ro xây dựng.
Dù vậy, hiện chưa có startup SMR nào hoàn tất việc xây dựng nhà máy thương mại. Nhiều cái tên đang chạy đua để kịp mốc thời gian do Chính phủ Mỹ đặt ra, hướng tới đạt trạng thái "criticality" - thời điểm phản ứng phân hạch tự duy trì.
Ngay cả khi đạt được trạng thái trên, hành trình để một nhà máy thế hệ mới sinh lời vẫn còn rất xa. Việc sản xuất hàng loạt cần khoảng một thập kỷ để thực sự tối ưu hóa chi phí.
Số lượng lò phản ứng dự kiến xây dựng của các startup hiện nay có thể vẫn chưa đủ lớn để tận dụng tối đa lợi thế về quy mô. X-energy kỳ vọng khi quy trình sản xuất đạt giai đoạn trưởng thành, chi phí lò phản ứng có thể giảm khoảng 30%.
Chính vì vậy, hiệu quả chi phí của nhà máy đầu tiên sẽ là yếu tố then chốt quyết định tương lai tài chính của toàn bộ doanh nghiệp.
*Nguồn: TechCrunch
