Các công ty truyền thông xã hội hàng đầu thế giới đang phải đối mặt với nhiều phiên tòa mang tính bước ngoặt trong năm nay, nhằm buộc họ chịu trách nhiệm về những tổn hại đối với trẻ em sử dụng nền tảng của họ.
Một trong những phiên tòa như vậy bắt đầu tại hạt Los Angeles, bang California - Mỹ hôm 9-2. Tại đó, hãng Meta - công ty mẹ của các mạng xã hội Facebook, Instagram - và dịch vụ YouTube của Google đối mặt các cáo buộc, rằng nền tảng của họ cố tình gây nghiện và gây hại cho trẻ em. Vụ kiện ban đầu cũng nhắm vào 2 nền tảng TikTok và Snapchat nhưng bên sở hữu các nền tảng này đã đạt thỏa thuận dàn xếp.
Trọng tâm của vụ kiện là một phụ nữ 20 tuổi, chỉ được xác định bằng tên viết tắt "KGM". Cô cho biết bắt đầu sử dụng YouTube từ năm 6 tuổi và Instagram từ năm 9 tuổi. Theo KGM, việc sử dụng mạng xã hội từ nhỏ đã khiến cô nghiện công nghệ và làm trầm trọng thêm chứng trầm cảm cũng như ý nghĩ tự tử. Quan trọng hơn, đơn kiện lập luận rằng điều này xuất phát từ những lựa chọn thiết kế có chủ ý của các công ty nhằm khiến nền tảng trở nên gây nghiện hơn đối với trẻ em để tăng lợi nhuận.
Nếu lập luận trên được tòa án chấp nhận, nó có thể giúp vượt qua các lá chắn pháp lý của các công ty, như Tu chính án thứ nhất và điều 230 của Đạo luật Chuẩn mực truyền thông - vốn bảo vệ các công ty công nghệ khỏi trách nhiệm pháp lý đối với nội dung do người dùng đăng tải trên nền tảng của họ. AP nhận định phiên tòa nói trên có thể quyết định hướng xử lý hàng ngàn vụ kiện tương tự khác chống lại các công ty truyền thông xã hội, cũng như định hình các tiêu chuẩn về quản lý rủi ro liên quan đến trẻ em của các nền tảng truyền thông xã hội.
Thanh thiếu niên truy cập mạng xã hội trên điện thoại di động ở TP Sydney - ÚcẢnh: AP
Lãnh đạo các công ty bị kiện, trong đó có Giám đốc điều hành hãng Meta Mark Zuckerberg, dự kiến ra làm chứng tại phiên tòa kéo dài từ 6 đến 8 tuần này. Các công ty này cho đến giờ vẫn bác bỏ cáo buộc rằng sản phẩm của họ cố tình gây hại cho trẻ em, viện dẫn hàng loạt biện pháp bảo vệ mà họ đã bổ sung trong nhiều năm qua và lập luận rằng họ không phải chịu trách nhiệm đối với nội dung do bên thứ ba đăng tải trên nền tảng của mình. Người phát ngôn của Meta hôm 9-2 cho biết công ty kiên quyết phản đối các cáo buộc được nêu trong đơn kiện và tin rằng các bằng chứng sẽ cho thấy "cam kết lâu dài của chúng tôi trong việc hỗ trợ giới trẻ". Cùng ngày, người phát ngôn của Google tuyên bố những cáo buộc nhằm vào YouTube hoàn toàn không đúng sự thật. Theo người này, việc mang lại trải nghiệm an toàn và lành mạnh hơn cho giới trẻ luôn là trọng tâm trong công việc của công ty.
Đây không phải những nền tảng duy nhất đang vướng vào rắc rối pháp lý. Hồi đầu năm nay, Ủy ban châu Âu đã khởi động cuộc điều tra chính thức mới nhằm vào nền tảng mạng xã hội X của tỉ phú Mỹ Elon Musk theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA).
Cuộc điều tra sẽ xem xét liệu công ty có đánh giá đầy đủ và giảm thiểu đúng cách các rủi ro liên quan đến việc tích hợp những tính năng của công cụ trí tuệ nhân tạo Grok vào nền tảng X tại EU hay không, bao gồm các rủi ro liên quan đến việc phát tán nội dung bất hợp pháp tại khối này.
EU gây sức ép lên TikTok
Liên minh châu Âu (EU) vừa cáo buộc mạng xã hội TikTok vi phạm các quy định kỹ thuật số của khối này vì "thiết kế gây nghiện", qua đó nhắm thẳng vào cốt lõi mô hình vận hành của ứng dụng chia sẻ video phổ biến này. Sau 2 năm điều tra, theo AP, các cơ quan quản lý của EU nhận thấy TikTok chưa nỗ lực đủ để đánh giá các tính năng như tự động phát video, cuộn vô hạn, thông báo đẩy, hệ thống đề xuất được cá nhân hóa cao... có thể gây hại ra sao đến sức khỏe thể chất và tinh thần của người dùng, trong đó có người vị thành niên và "người trưởng thành dễ bị tổn thương".
Ông Thomas Regnier, người phát ngôn của Ủy ban châu Âu (EC), nhấn mạnh các tính năng trên dẫn đến việc sử dụng ứng dụng mang tính cưỡng ép, đặc biệt là với trẻ em và điều này gây ra những rủi ro lớn đối với sức khỏe tinh thần và sự an toàn của các em. Theo ông Regnier, TikTok có 170 triệu người dùng tại EU và "phần lớn trong số này là trẻ em". Ông cũng nói thêm rằng 7% người từ 12-15 tuổi dành 4-5 giờ mỗi ngày trên TikTok.
Với lý do các biện pháp mà TikTok đang áp dụng là chưa đủ, EC muốn mạng xã hội này có những thay đổi như tắt tính năng cuộn vô hạn; thêm các biện pháp nhắc người dùng nghỉ khi dùng ứng dụng quá lâu, nhất là vào ban đêm; điều chỉnh hệ thống gợi ý video cá nhân hóa cao, vốn liên tục đưa video ngắn mới cho người dùng dựa trên sở thích của họ. Ông Regnier cảnh báo nếu TikTok không tuân thủ, EC có thể áp dụng mức phạt lên tới 6% tổng doanh thu hằng năm của công ty.
Đáp lại, TikTok bác bỏ các cáo buộc trên, cũng như khẳng định họ có nhiều công cụ như giới hạn thời gian sử dụng và nhắc nhở đi ngủ. Công ty cũng lưu ý họ có loại tài khoản dành cho thanh thiếu niên, cho phép cha mẹ đặt giới hạn thời gian sử dụng và nhắc nhở tắt ứng dụng vào buổi tối.
Huệ Bình
